***

امام رضا (ع):  بخیل آسایش فکر نخواهد داشت، و حسود از زندگی خود لذت نمی برد،  دروغگو مردانگی ندارد، افسرده سر قول خود نمی ایستد

***

رمز موفقیت در آزمون

امتحان چیست؟ چه تعریفی از آن دارید و آن را چگونه ارزیابی می کنید؟

برخی از دانش آموزان معتقدند، امتحان ابزاری است که می تواند موجبات آزردگی خاطر و رنجش دانش آموزان را فراهم کند و برخی دیگر معتقدند، امتحان فرصت مناسبی برای سنجش و ارزشیابی معلومات و یادگیریهاست .

تصویر شما از امتحان چگونه است؟ از امتحان تصویری مثبت دارید یا منفی؟

به کدام گروه از دانش آموزان زیر تعلق دارید؟!

* در ایّام امتحانات تا پاسی از شب بیدار و با شتاب هر چه بیشتر مطالب درسی را حفظ می کنید.

* در ایّام امتحانات به مرور مطالب درسی و رفع اشکال می پردازید و شبهای امتحان حتّی کمی زودتر از معمول شبهای گذشته به خواب می روید.

* از امتحان چه دارای تصویری مثیت باشید و چه دارای تصویری منفی، به دانش آموزان دسته اول تعلق داشته باشید و یا به دسته دوم، خواسته همه شما یک چیز است و آن کسب موفقیت در امتحان است.

* این نوشتار در صدد آنست برای نیل به این خواست - کسب موفقیت در امتحانات - روشهایی را نشان دهد. این روشها را نمی توان صرفاً مطالعه کرد و موفقیت را بدست آورد بلکه باید در عمل این روشها را به طور مداوم و مستمر بکار گرفت. برای سهولت در مطالعه این روشها و بکارگیری آن مراحل و گامهایی در نظر گرفته شده است. ضروری است شما دانش آموز گامهایی را بردارید. این مراحل و گامها عبارتند از:

1. قبل از امتحان،   5  گام       

2. شب امتحان،      3  گام        

3. صبح امتحان،     5   گام         

4. جلسه امتحان،   13 گام          

5. پس از امتحان،   3   گام  

گامهای قبل از امتحان:

گام 1: خود رابه جای معلِِِّم قرار دهید و سؤالات امتحانی را شما طرح نمایید. شما تصور کنید نه یک دانش آموز بلکه معلّم هستید و موظفید شما سؤالات امتحانی را طرح نمایید. بدین ترتیب باید تعدادی سؤالات ساده، متوسط و مشکل از کتاب درسی انتخاب کنید. پاسگویی دقیق به همین سؤالات تا حدود بسیار زیادی موفقیت شما را تضمین خواهد کرد. اگر بخواهید موفقیت خود را بیشتر تضمین نمایید از دانش آموزان زرنگ و متوسط کلاس بخواهید که آنها نیز در این کار شما را یاری کنند و تعدادی سؤال طرح نمایند. نیازی به یاد آوری نیست که معمولاً دانش آموزان باهوش و یا کسانی که مطالب کتاب را به خوبی مطالعه می کنند د ر برخورد با کتابهای 100 یا 200 صفحه ای می گویند ، به راحتی می توان همه این کتاب را در 10 و یا حداکثر 20 یا 30 صفحه خلاصه کرد. و یا می گویند، این کتاب حداکثر 10 الی 15 سؤال اساسی و جدی بیشتری ندارد. راه دیگری نیز وجود دارد در صورت امکان سؤالات امتحانی سالهای گذشته را از طریق دوستان و آشنایان جمع آوری نمایید. دقت کنید که - جمع آوری سؤالات - نباید وقت زیادی را به خود اختصاص دهد زیرا شما از مطالعه مطالب درسی باز می دارد.

گام 2: مطالعه عمیق و دقیق موضوعات درسی و ایجاد ارتباط ذهنی بین آنها با سایر دروس است.

اگر شما بتوانید مطالب درسی خود را عمیق و با دقت یاد بگیرید و مطالعه هر موضوعی را با واقعیات زندگی ارتباط دهید، آنچه را که خوانده اید برای همیشه در ذهن شما ثبت شده و در حافظه تان باقی می ماند.

گام 3: مرور کردن و به یاد آوردن دروس امتحانی است. با یادگیری نکات اصلی و مهم هر درس و مرور دائمی آنها می توانید همیشه خود را برای امتحان آماده نگه دارید. روش مناسب برای این کار چنین است: ابتدا عنوانهای اصلی و فرعی هر فصل کتاب را به یاد آورید و به این طریق میزان دقت و یادآوری خود را آزمایش کنید. سپس هر قسمتی را که فراموش کرده اید و یا برای خودتان اشتباه تعریف کرده اید، یادداشت کنید تا بعداً با دقت و تأکید بیشتری آنها را بخوانید، بعد جزئیات هر قسمت از کتاب را برای خود بازگو نمایید. در وهله آخر همه قسمتهایی را که برای خود بازگو کرده اید ، یکبار با سرعت بخوانید .

یکی دیگر از راههای مرور مطالب درسی ، بازنویسی آنهاست . اگر کسی نتواند معنی آنچه را که خوانده است درک کند ، قادر به نوشتن آن هم نخواهد بود . نوشتن مطالب یکی پس از دیگری موجب می شود که حتی ترتیب آنها را در ذهن خود ثبت کند.

گام 4: در انجام کارهای درسی وقت خود را به گونه ای تنظیم کنید که به اندازه کافی فرصت مطالعه ، استراحت و ورزش داشته باشید. مطالعه مستمر و پیگیر زمانی مفید است که در خلال آن به استراحت و ورزش بپردازد. انجام فعالیتهای مناسب نظیر ورزشهای آرام و پیاده روی می توانند شما را در سازماندهی مطالب فرا گرفته شده، یاری دهند. فعالیتهای پر تحرک ورزشی انرژیهای ساکن و غیر متحرک شما را به کار می اندازد و ظرفیت شما را بالا می برند و سپس از یک استراحت مناسب متوجه خواهید شد بر سطح ظرفیت و توانایی مطالعه شما افزوده شده است و قادر هستید مدت بیشتری را صرف مطالعه کنید. بدون شک فراموش نخواهید کرد مطالعه بیش از حد جز خستگی و ملامت خاطر سودی را به ارمغان نمی آورد و بعلاوه رغبت شما را به مطالعه از بین خواهد برد.

گام 5: در حین و پس از انجام هرکاری (طرح سؤالهای امتحانی ، مطالعه عمیق و دقیق و ... حتماً ورزش و استراحت ) بی درنگ خود را تمجید و تشویق کنید. خود را در حین هر رفتار تقریباً درست، تشویق کنید. بهتر است همین رفتاری که انجام می دهید و یا به پایان رسانده اید بر روی برگه ای یادداشت کنید و یا آن را در قالب یک جمله اظهار کنید و بدین طریق احساس موفقیت را در خود تقویت نمائید. سعی کنید چند ثانیه درنگ نموده تا موفقیت خود را به خوبی در سراپای وجودتان حس کنید. به خود یادآوری کنید که فرد خوبی هستید و خود را به ادامه این رفتار یا کار درست تشویق کنید. زیرا می خواهید دوباره آن احساس خوب را نسبت به رفتار خود یا «خودتان» حس کنید.

شب امتحان:

گام 1: از مشاجرات خانوادگی، رفت و آمدهای فراوان، حضور در مکانهای شلوغ و پر سر و صدا، دیدن یا شنیدن بیش از حد برنامه های رادیو و تلویزیونی و سایر عواملی که موجب اتلاف وقت، تشویش خاطر و حواس پرتی می گردند، پرهیز شود.

گام 2: مطابق معمول هر شب (و حتی کمی زودتر ) استراحت کنید تا روز بعد با شادابی و نشاط بیشتری در جلسه امتحان حضور یابید، سعی کنید شام مختصر و سبک میل کنید.

گام 3: قبل از رفتن به بستر، وسایل لازم و ضروری (کارت امتحانی، برگه امتحانی، خودکار، مداد، خط کش و...) را آماده سازید.

گامهای صبح امتحان:

گام 1: پس از بیداری و بجای آوردن نماز ، نخوابید و به مطالعه مطالب خارج از موضوع امتحانی (نظیر نشریات ، روزنامه ها و ...) نپردازید.

گام 2: در صورت داشتن نیاز به مطالعه درسی، مروری سطحی به مطالب داشته باشید، سعی کنید با پیاده روی مختصر به بازسازی و سازماندهی مطالب و یادآوری آنها در ذهن مبادرت ورزید.

گام 3: حتماً صبحانه مناسب (و یا ناهار مختصر) و مفید صرف کنید. بدون تغذیه مناسب، مغز شما در انجام فعالیتهای لازم (حل مسئله، یادآوری و...) دچار مشکل خواهد شد.

گام 4: سعی کنید زودتر از معمول روزانه، از خانه خارج شوید تا مسائلی از قبیل ترافیک باعث ایجاد نگرانی و تشویش از دیر رسیدن به جلسه نگردد.

گام 5: در صورتی که حضور در محیط مدرسه و شنیدن حرفهای مختلف و اظهارات گوناگون دانش آموزان پیرامون درسی موجب اغتشاش فکری شما می گردد، بهتر است قبلاً این موضوع را با همکلاسیهای خود دوستانه طرح کنید و در روز امتحان از آنها فاصله بگیرید.

 

گامهای جلسه امتحان

گام 1: اگر امتحان در کلاس خودتان برگزار می شود بهتر است در جای همیشگی خود در کلاس بنشینید.

گام 2: در روی صندلی و یا کنار آن جایی برای وسایل و لوازم التحریر خود پیدا کنید که در طول امتحان راحت تر به آنها دسترسی پیدا کنید.

گام 3: سعی کنید نگرانی و اضطراب بی مورد به خود راه ندهید. با اعتماد بنفس و آرامش کامل در صندلی خود قرار بگیرید. برای ایجاد آرامش سعی کنید حالت نشسته یا تکیه دادن راحتی برای خودتان انتخاب کنید.

گام 4: نفس عمیقی بکشید، لحظه ای نگه دارید و بعد به طور کامل و آرام بازدم کنید.

گام 5: سعی کنید هر گونه برداشت نا بجا از امتحانات، و حالت ناراحتی و انزجار و نفرت از دیگران را از خود دور کنید.

گام 6: در صورتی که قبل از شروع امتحان، دستورات و راهنمایی هایی از سوی معلم و یا ناظرین جلسه داده می شود، به این دستورات کاملاً گوش دهید.

گام 7: پس از اینکه سؤالات در اختیار شما قرار گرفت، بلافاصله و با عجله شروع به نوشتن نکنید. ابتدا تمام سؤالات را یکبار مرور کنید. ابتدا جواب سؤالات ساده را بنویسید و سپس به سؤالات مشکل بپردازید.

گام 8: در صورت داشتن جایی مناسب بر روی برگه امتحانی، بهتر است در کنار هر سؤال، مطالب ضروری و کلیدی را به صورت رمز و تلگرافی یاداشت کنید.

گام 9: برای رفع هر گونه خستگی، خصوصاً در چشمها، دستها، گردن و شانه ها کافی است اندکی به استراحت بپردازید.

گام 10: در نوشتن پاسخهای با دقت عمل کنید و خود را به جای معلم قرار دهید که می خواهید همین برگه امتحانی را تصحیح کنید. املاء غلط، خط ناخوانا، جملات ناقص، از جمله عواملی است که موجب می شود معلم مطالب درج شده در برگ امتحانی شما را با دقت مطالعه نکند و بعلاوه این تصور به او دست دهد که این برگه فاقد اطلاعات مناسب و صحیح است و همین امر باعث خواهد شد جوابهای دقیق و رسای شما، نمره کامل نگیرند.

گام 11: همیشه یک پاسخ ضعیف و ناقص بهتر از هیچ است. اگر بر حسب اتفاق به سؤالی برخورد کردید که درباره آن حضور ذهن نداشته و چیزی نمی دانید بهتر است بر روی یک کاغذ پیش نویس، هر چه درباره آن سؤال به ذهنتان می رسد، یادداشت کنید . وقتی شروع به نوشتن می کنید، بتدریج بعضی از قسمتها به یادتان خواهد آمد.

گام 12: قبل از تحویل برگه امتحانی، نوشته های خود را مرور کنید و اگر نکاتی را در حین نوشتن فراموش کرده اید، کامل کنید و سؤالاتی را که به آنها پاسخ مبهم و نامشخص داده اید، بیشتر توضیح دهید.

گام 13: سعی کنید عجله ای برای تحویل دادن ورقه نداشته باشید و تا آنجا که میتوانید درباره سؤالات فکر نمایید.

گامهای پس از امتحان

گام 1:  در صورتی که به سؤالهای یک یا چند امتحان، به نحوی که انتظار داشتید، به خوبی پاسخ ندادید، خاطر خود را پریشان نکنید. بلکه سعی نمایید سایر امتحانات باقی مانده را به خوبی بگذرانید.

گام 2:  در صورت عدم موفقیت، سعی کنید واقع بینانه به ارزیابی این عدم موفقیت بپردازید. قبل از همه بدانید دنیا به آخر نرسیده است. اگر کمی بهتر بیاندیشید متوجه خواهید شد که همه چیز در این عدم موفقیت شما خلاصه نشده است. باید از این عدم موفقیتهای جزئی، برای رویارویی با مشکلات و سختیهای آتیه زندگی، درس بیاموزید.

گام 3:  قبل از انداختن تقصیر به گردن دیگران (سخت بودن سؤالات ، کم بودن وقت و...) به نقاط ضعف خود پی برده و در صدد رفع مشکلات برآیید و در پی برنامه ریزی صحیح و عملی باشید. دانش آموزان گرامی در صورت موفقیت در امتحان خود را تمجید و تشویق کنید و شیوه های قبلی را ادامه دهید. در صورت عدم موفقیت، با استفاده از تواناییهای خود سعی کنید در کار و یا کارهایی به موفقیت نایل شوید زیرا شکست بر خلاف موفقیت بتدریج و بطور مداوم سبب کم شدن انگیزه و نهایتاً موجب یأس و نال امیدی می شود. در پژوهشهای فراوانی که پیرامون زندگینامه دانشمندان شده است به چهره های برجسته ای نظیر ادیسون و انیشتن بر می خوریم که در دوران تحصیل دارای نمرات مطلوب نبوده ولی با تلاشها و کوششهای مداوم و پیگیر به پیشرفتهای وسیعی دست یافتند.

اِلهی! شُکرت که مرا  اِذن حضور ذکرت دادی و قطره ای از دریای معرفتت چشاندی.